Cmentarzysko kultury łużyckiej w Laskach

Ogromne cmentarzysko kultury łużyckiej w Laskach

 

We wsi Laski nieopodal Kępna (wielkopolska) w latach 1925 - 1929 odkryto największe w Europie cmentarzysko kultury łużyckiej z czasów epoki brązu! Cmentarzysko zaliczono do grupy górnego śląska i małopolski z wyróżnieniem grupy kępińskiej.

Badania - cmentarzysko kultury łużyckiej

Odkryto tutaj 1812 stanowisk grobowych (pochówków ciałopalnych) i odnaleziono przy zmarłych około 9000 różnego rodzaju przedmiotów tzw. artefaktów! W skład znalezisk zalicza się ponad 7000 wyrobień ceramicznych oraz około 2000 przedmiotów wykonanych z brązu!

Odkrycie tak niezwykłe i niespodziewane że naukowcy nie wierzyli w wielkość mogiły. Cmentarzysko kultury łużyckiej tak gigantyczne wstrząsnęło całym światem archeologicznym i było ogromną sensacją w tych kręgach. Istnienie tak gigantycznego cmentarzyska jak na owe czasy świadczy że ludność słowiańska w epoce brązu przez setki lat zamieszkiwała na tym terenie osadę prawdopodobnie bardziej okazałą niż ta jakże sławna osada w Biskupinie

Badania archeologów

Cmentarzysko to położone ściśle pod 51° 10’56’’ szerokości i 18° 3’16’’ długości geograficznej (Greenwich), znajdowało się na polu uprawnym w oddaleniu paruset metrów od osady Borek, a w odległości około 2 km od zabudowań majątku Laski, siedziby Fundacji „Nauka i Praca”, założonej przez rektora Heliodora Święcickiego. W miejscu tym w ubiegłym wieku rósł las, a około 1910 r. po jego wykarczowaniu stworzono kultury, tj. wykonano melioracje, nawieziono piaskiem powierzchnię i pomieszano z warstwą górną ziemi, tworząc w ten sposób bardzo żyzny grunt dla upraw, ale niszcząc jednocześnie wielkie mnóstwo grobów, znajdujących się tuż pod powierzchnią, na głębokości nie przekraczającej czasem 50 cm.

Prace wykopaliskowe na wspomnianym cmentarzysku trwały w sezonach letnich r. 1925, 1926, 1927, 1928 i 1929, przy czym powierzchnia przekopana za cały ten czas wynosiła 14821 m2, a więc około półtora hektara. Na tym obszarze wykopano 1812 grobów, z których ponad 20 nie wyjęto z powodu zniszczenia ich przez ludność w czasie dnia świątecznego. Pierwotna liczba grobów musiała być niewątpliwie znacznie większa, gdyż poza zniszczeniem dużej liczby grobów z powodu zakładania kultur, rok rocznie przez kilkadziesiąt lat pług wiosenny i jesienny niszczył niemała ich liczbę. W miarę postępu wykopalisk odbywała się również konserwacja i rekonstrukcja naczyń.

Największe cmentarzysko w Europie

Dało to w sumie ponad 9000 okazów ceramicznych, które stanowiły zawiązek muzeum im. Heliodora Święcickiego, ofiarowanego w r. 1933 przez Zarząd Fundacji „Nauka i Praca” Uniwersytetowi Poznańskiemu. Hitlerowcy w czasie wojny przewieźli to muzeum do Poznania, umieszczając wszystkie okazy w Muzeum Prehistorycznym przy u. Seweryna Miełżyńskiego. Ogromna liczba odkrytych grobów na cmentarzysku kultury łużyckiej zachwycała i motywowała wtedy wielu naukowców do odwiedzenia Lasek. Również różnorodność ceramiki, okazów brązowych i kamiennych, wyrobów z kości itp. nie pozwoliła w czasach międzywojennych na opublikowanie w całości, tym bardziej, że koszta tego wydawnictwa byłyby bardzo duże i żadna instytucja nie chciała podjąć się wydania. To też autorzy wykopalisk prof. Adam Wrzosek i autor [prof. Michał Ćwirko – Godycki] niniejszego artykułu publikowali częściowo tylko jako doniesienia tymczasowe, rzeczy ciekawsze lub mało znane podówczas w piśmiennictwie prehistorycznym, dotyczącym kultury łużyckiej. Monografia całości była dopiero przygotowywana. Jej pierwszą część miała stanowić mapa pozioma i inwentarz grobów.

Mapa cmentarzyska

Mapa wykopalisk w układzie poziomym przygotowywała się bardzo szczegółowo z określeniem przynależności okresowej grobów na podstawie oznaczenia naczyń, znakowania przynależności grobów do mężczyzn i kobiet z oznaczeniem ogólnym wieku, oznaczeniem grobów „bogatych”, „ubogich”, „symbolicznych” itp. Niestety, materiały te oraz gotowe mapy znajdowały się w Zakładzie Antropologii Uniwersytetu Poznańskiego, który natychmiast po zajęciu Poznania przez hitlerowców został opieczętowany, a potem zajęty na szpital wojskowy. Z tego powodu wszystkie wspomniane rzeczy stały się niedostępne ani do wykorzystania ani do ratowania. Po zakończeniu wojny ogromną część akt, dokumentów naukowych i księgozbiorów wywieziono. Zbiory trafiły do kościoła św. Michała i tam spłonęło prawie wszystko w czasie bombardowania Poznania. W roku 1945 zamierzano wznowić pracę badawcze ale niestety czasy i zniszczenia nie pozwoliły na to.

Tajemnice

Cmentarzysko kultury łużyckiej ludności w Laskach było czynne prawdopodobnie przez około 500 lat. Ciekawostka że umieszczenie topograficzne grobów na mapie może niezwykle ułatwić studia ceramiki. A nawet pozwala więcej rozumieć znaczenie pewnych obrządków pogrzebowych. Mapa sporządzona jest w skali 1:100 zarówno co do wielkości terenu i wymiaru grobów. Wstęp do mapy stanowi schemat podziału na kwadraty, które można skleić według podanej numeracji. W ten sposób otrzymamy mapę umożliwiającą zobaczenie wielkości wymienionego cmentarzyska.

Niestety wiele tajemnic dotyczących żyjących tutaj tysiące lat ludzi nie została do tej pory poznana. Po wojnie odkrycie zostało niemalże zapomniane a czas i trudny okres przyczynił się do zniszczenia wielu śladów dawnych słowiańskich przodków.

Najciekawszą nieodkrytą tajemnicą jest miejsce ulokowania osady w której owa ludność na co dzień którego to po śmierci były składane ciała w odkrytym cmentarzysku. Czy osada istniała? Analizując fakty, skoro odkryto ogromne cmentarzysko użytkowane przez okres 500 lat, to logika podpowiada że osada w której pradawni ludzie tworzyli wspólnotę społeczną również istniała.

 linki

 

  • Kazimierz Wielki Kazimierz Wielki

    Kazimierz Wielki Kazimierz Wielki ur. 30.04.1310 r. w Kowalu zmarł 5 listopada w wieku 60 lat w Krakowie. Panował jako […]

  • 13 maj kalendarium 13 maj (13.05) – dzień z Historio

    13 maj Dzień 13.05 z Historio kalendarza. Wydarzenia historyczne Polski które odbyły się w przeszłości w dzień kalendarzowego roku. 13 maj – […]

  • Kościół w Baranowie

    Kościół w Baranowie Baranów, wieś gminna leżąca w powiecie kępińskim na południu wielkopolski. Kościół w Baranowie wybudowany został w 1732 […]

  • Wincenty Niemojowski Wincenty Niemojowski herbu Wierusz

    Wincenty Niemojowski herbu Wierusz Urodził się 5 kwietnia 1784 w Słupi, zmarł 1834 w Moskwie. Wincenty Niemojowski z życia był […]