Język polski. Gwary i dialekty

Język polski

Gwary i dialekty w Polsce są obecne w wielu obszarach kraju. Wszystkie odmiany pisma i mowy w Polsce podzielone są na region występowania, ale mają jeden wspólny rdzeń, jest nim język polski. W granicach terenów Polski na poszczególnych terenach używa się regionalnych odmian polszczyzny.

Język polski podzielony jest na dwie grupy dialektów:

  • lądowa (zwana wschodniolechicką) – Zaliczane do niej obszary geograficzne: Wielkopolska, Małopolska, Śląsk i Mazowsze
  • pomorska (zwana środkowolechicką) – Zaliczane do niej obszary geograficzne: Kaszuby. Co ciekawe ta grupa dialektów przez niektórych nie jest uznawana za język polski, zaliczana jest jako osobny język kaszubski.

Dialekty

Język polski dzieli się na dwie grupy dialektów:

  • lądowa (zwana wschodniolechicką) – Zaliczane do niej obszary geograficzne: Wielkopolska, Małopolska, Śląsk i Mazowsze
  • pomorska (zwana środkowolechicką) – Zaliczane do niej obszary geograficzne: Kaszuby. Co ciekawe ta grupa dialektów przez niektórych nie jest uznawana za język polski, zaliczana jest jako osobny język kaszubski.

Dialekty podzielone są nie tylko na grupy ale i również wyróżniamy je według regionalnych tradycji danych obszarów:

  • Dialekt wielkopolski – podstawowy język literacki. Wyróżniany poprzez występowanie prawidłowych samogłosek nosowych “ą” i “ę“. Samogłoski wypowiadane są jednak w innej tonacji (u nosowe i y nosowe)
  • Dialekt małopolski – miał znaczący wpływ na ukształtowanie się polszczyzny literackiej. Charakteryzuje się odnosowionymi w części samogłoskami “ą” i “ę“, o ogólnej barwie (oN i eN).
  • Dialekt mazowiecki – bardzo wyróżniający się spośród innych dialektów język polski. Całkowicie odnosowione samogłoski nosowe “ą” “ę” z różnymi tonacjami barwy.
  • Dialekt śląski – archaiczny pod różnymi względami (słownictwa, słowotwórstwa czy składni). Różne stopnie nosowości samogłosek “ą” i “ę” o różnych barwach zależnych od regionu śląska. Wpływ na kształtowanie tego dialektu miały języki: czeski, łużyckie i niemiecki.
  • Dialekt kaszubski – najmocniej wyodrębniony dialekt przypisany pod język polski. Charakteryzuje się unikalną samogłoską “szwa“. Nieodnosowione samogłoski nosowe “ą” i “ę” tonowane jako “u” nosowe i “a” nosowe. Często przez językoznawców uznawany jest jako odrębny język nie wchodzący w spis języków polski.
  • Dialekty nowe mieszane – zbiór mieszany gwar pochodzących ze wschodnich kresów i innych części ziem odzyskanych. Brak cech charakteryzujących na tle innych ten dialekt. Częściowo i stopniowo zanikający na rzecz ogólnego języka polskiego.
język polski
język polski

J. polski – historia

Na początku istnienia państwa Polskiego ludność posługuje się powszechnymi dialektami ludowymi. Z czasem i rozwojem inteligencji zaczyna się wykształcać potocznie zwany dialekt kulturalny. Początkowo język ten występował na terenach wielkopolski następnie w Małopolsce. We wsiach nie zmieniły się tradycje kontynuowania posługiwania się rodzimymi gwarami.

w sieci

Dialekty – wikipedia

Polskie dialekty regionalne

 

  • Zamek w Mirowie

    Zamek w Mirowie [one_half] Zamek w Mirowie (woj. śląskie) usytuowany w północnej części jury Krakowsko-Częstochowskiej. Mirów, niewielka miejscowość na skalnym […]

  • Dworzec PKP w Kępnie – unikatowy, dwupoziomowy




  • Baszta w Bolesławcu

    Baszta w Bolesławcu ruiny zamku Zamek kasztelański, obronny króla Kazimierza Wielkiego z wieża obserwacyjną. Baszta w Bolesławcu wraz z ruinami mieści […]

  • Kościół w Kępnie

    Kościół w Kępnie pw. św. Marcina Kościół w Kępnie wybudowano w 1911 roku na miejscu poprzedniej drewnianej wersji świątyni. Architektem […]