Język polski. Gwary i dialekty

Język polski

Gwary i dialekty w Polsce są obecne w wielu obszarach kraju. Wszystkie odmiany pisma i mowy w Polsce podzielone są na region występowania, ale mają jeden wspólny rdzeń, jest nim język polski. W granicach terenów Polski na poszczególnych terenach używa się regionalnych odmian polszczyzny.

Język polski podzielony jest na dwie grupy dialektów:

  • lądowa (zwana wschodniolechicką) – Zaliczane do niej obszary geograficzne: Wielkopolska, Małopolska, Śląsk i Mazowsze
  • pomorska (zwana środkowolechicką) – Zaliczane do niej obszary geograficzne: Kaszuby. Co ciekawe ta grupa dialektów przez niektórych nie jest uznawana za język polski, zaliczana jest jako osobny język kaszubski.

Dialekty

Język polski dzieli się na dwie grupy dialektów:

  • lądowa (zwana wschodniolechicką) – Zaliczane do niej obszary geograficzne: Wielkopolska, Małopolska, Śląsk i Mazowsze
  • pomorska (zwana środkowolechicką) – Zaliczane do niej obszary geograficzne: Kaszuby. Co ciekawe ta grupa dialektów przez niektórych nie jest uznawana za język polski, zaliczana jest jako osobny język kaszubski.

Dialekty podzielone są nie tylko na grupy ale i również wyróżniamy je według regionalnych tradycji danych obszarów:

  • Dialekt wielkopolski – podstawowy język literacki. Wyróżniany poprzez występowanie prawidłowych samogłosek nosowych “ą” i “ę“. Samogłoski wypowiadane są jednak w innej tonacji (u nosowe i y nosowe)
  • Dialekt małopolski – miał znaczący wpływ na ukształtowanie się polszczyzny literackiej. Charakteryzuje się odnosowionymi w części samogłoskami “ą” i “ę“, o ogólnej barwie (oN i eN).
  • Dialekt mazowiecki – bardzo wyróżniający się spośród innych dialektów język polski. Całkowicie odnosowione samogłoski nosowe “ą” “ę” z różnymi tonacjami barwy.
  • Dialekt śląski – archaiczny pod różnymi względami (słownictwa, słowotwórstwa czy składni). Różne stopnie nosowości samogłosek “ą” i “ę” o różnych barwach zależnych od regionu śląska. Wpływ na kształtowanie tego dialektu miały języki: czeski, łużyckie i niemiecki.
  • Dialekt kaszubski – najmocniej wyodrębniony dialekt przypisany pod język polski. Charakteryzuje się unikalną samogłoską “szwa“. Nieodnosowione samogłoski nosowe “ą” i “ę” tonowane jako “u” nosowe i “a” nosowe. Często przez językoznawców uznawany jest jako odrębny język nie wchodzący w spis języków polski.
  • Dialekty nowe mieszane – zbiór mieszany gwar pochodzących ze wschodnich kresów i innych części ziem odzyskanych. Brak cech charakteryzujących na tle innych ten dialekt. Częściowo i stopniowo zanikający na rzecz ogólnego języka polskiego.
język polski
język polski

J. polski – historia

Na początku istnienia państwa Polskiego ludność posługuje się powszechnymi dialektami ludowymi. Z czasem i rozwojem inteligencji zaczyna się wykształcać potocznie zwany dialekt kulturalny. Początkowo język ten występował na terenach wielkopolski następnie w Małopolsce. We wsiach nie zmieniły się tradycje kontynuowania posługiwania się rodzimymi gwarami.

w sieci

Dialekty – wikipedia

Polskie dialekty regionalne

 

  • Synagoga w Kępnie

    Synagoga w Kępnie Synagoga w Kępnie powstała w latach 1815-16 zaprojektowana przez braci Schefflerów. Piękna synagoga stanęła na miejscu dawnej, […]

  • Kazimierz Wielki Kazimierz Wielki

    Kazimierz Wielki Kazimierz Wielki ur. 30.04.1310 r. w Kowalu zmarł 5 listopada w wieku 60 lat w Krakowie. Panował jako […]

  • Sanktuarium świętego Idziego Sanktuarium Świętego Idziego w Mikorzynie

    Sanktuarium Świętego Idziego w Mikorzynie  W miejscu, gdzie dzisiaj jest Mikorzyn i wznosi się piękne sanktuarium świętego Idziego kiedyś, stała tylko […]

  • Stefan Batory

    Stefan Batory Wielcy   Historia Polski    Stefan Batory (1533 -1586) pochodził z Węgier, urodzony w rodzinie magnackiej z węgierskiego Siedmiogrodu. Od […]

One thought on “Język polski. Gwary i dialekty

Comments are closed.