Archiwum fon Historia Polski Historio Newsy Notes Religia Wielkopolskie Zabytki i miejsca 

Synagoga w Kępnie

Synagoga w Kępnie

Synagoga w Kępnie powstała w latach 1815-16 zaprojektowana przez braci Schefflerów. Piękna synagoga stanęła na miejscu dawnej, drewnianej świątyni żydowskiej w Kępnie.

Ratusz w Kępnie
« 1 z 4 »

Pierwsza wersja świątyni zbudowana została w 1681 roku. Stara synagoga w 1815 roku została zniszczona bądź rozebrana po to by powstała nowa. Budynek nowej synagogi przeszedł dwukrotnie kapitalny remont w latach 1893 i 1924 r. Niestety z wybuchem drugiej wojny światowej czasy świetności synagogi zostały drastycznie zakończone przez hitlerowców. Żolnierze niemieccy doszczętnie zdewastowali i ograbili zabytek, tak synagoga Kępno przez następne lata popadała w ruinę. Dodatkowo 16.05.1973 roku pozostałości po pięknej budowli strawił doszczętnie pożar.

Architektura synagogi

Budynek został wymurowany w stylu klasycystycznym w kształcie prostokąta. Od strony zachodniej przez przedsionek można było dojść do głównej kwadratowej sali modlitw. We wnętrzu sali jeszcze do niedawna zachowały się fragmenty dekoracji klasycznej i polichromii datowanej na lata 1924-25. W latach użyteczności budynku od drugiej strony była niezmiernie bogato zdobiona oprawa na Aron ha-kodesz po środku z bimą. Większość zdobień została skradziona, bądź zniszczona podczas okupacji niemieckiej. Synagoga w Kępnie w południowej części wzbogacona została przybudówką. W świątyni na wyższej kondygnacji (1 piętro) znajdował się babiniec, z otwartymi arkadami wychodzącymi na salę główną. Monumentalny portyk toskański zdobił fasadę gmachu, nawiązując do Opery w Poczdamie.

Historia bożnicy i Żydów

Dzieje kępińskich Żydów rozpoczęły się w XVII wieku. Na początku jak informują zapiski w Kępnie mieszkało dziesięć rodzin żydowskich. Marcin Olszowski w roku 1674 wydał dla Żydów kępińskich przywileje i szereg uprawnień. Znaczącymi uprawnieniami były, swoboda handlu co przyciągnęło do Kępna wiele innych rodzin wyznania Żydowskiego. Społeczność Żydowska otrzymała także gwarancję o swobodzie do odprawiania i wykonywania praktyk religijnych, co zaowocowało w 1681 r. powstaniem budowli, która była pierwszą synagoga w Kępnie. Pod koniec wieku XVIII połowa mieszkańców miasta była wyznania Żydowskiego. Historyczne dokumenty potwierdzają i wymieniają w Kępnie: 28 żydowskich kuśnierzy, 27 krawców, 14 rzeźników, 9 kowali, 9 paśników, 6 muzykantów, 5 rękawiczników, 3 piekarzy, 2 złotników oraz dekarz wszyscy Żydzi.

W owym czasie Żydowska społeczność dzierżawiła osiem gorzelni w regionie plus prowadzili własne dwa wyszynki. Kępińscy Żydzi czuli się świetnie w miejscowości która leży na ważnych szlakach komunikacyjnych największych Polskich miast. Wzrost znaczenia wyznania Żydowskiego przyczynił się do rozbiórki starej i budowy nowej, murowanej wspaniałej bożnicy. W latach dwudziestych XIX w. Żydzi stanowili ponad 60% wszystkich mieszkańców miasta. Zasiadali w radzie miejskiej oraz stworzyli Żydowskie Towarzystwo Literatury i Historii które zakończyło działalność wraz z zakończeniem pierwszej wojny, w 1918 roku. Od początku XX wieku ilość mieszkańców Kępna wyznania Żydowskiego drastycznie spadła, w 1910 roku było ich zaledwie 10% ogółu. Po zakończeniu pierwszej wojny światowej Żydzi kępińscy byli już w zdecydowanej mniejszości licząc nieco ponad 2.5% mieszkańców. Schyłkiem i początkiem końca niesamowitej i barwnej historii tej społeczność był najazd Hitlerowskiej armii na Polskę. Żydzi byli głównym celem zniszczenia dla okupantów, zaraz po Polakach katolikach. 



powiązane strony
 Film dokumentalny pt. "Śladami przeszłości"
Muzeum Ziemi Kępińskiej - o synagodzeSynagoga - praca licencjacka (kier. dr Agnieszka Zabłocka-Kos)

zobacz też:

One Thought to “Synagoga w Kępnie”

  1. […] na twarzy poskutkowała. Historia Kępna zmieniła się diametralnie. Po wojnie społeczność Żydów w Kępnie nie stanowiła nawet 0,5% […]

Leave a Comment